Tütün Kullanımı ve Sağlık Üzerindeki Etkileri
Tütün kullanımı, Türkiye’de ve dünya genelinde önlenebilir ölümlerin önde gelen sebeplerinden biridir. Akciğer kanseri başta olmak üzere birçok kanser türü, kalp-damar hastalıkları ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) gibi kronik hastalıkların ortaya çıkmasında en önemli risk faktörü olarak tütün ve tütün ürünleri kullanımı gösterilmektedir. Sağlık Bakanlığı’nın 2023 yılına ait verilerine göre, Türkiye’de 15 yaş ve üzeri nüfusun %34,8’i tütün ürünü kullanmaktadır. Her yıl yaklaşık 100 bin kişi, tütün ve tütün ürünlerine bağlı hastalıklardan dolayı yaşamını yitirmektedir.
Dumansız Türkiye Vizyonu ve Stratejik Yaklaşım
Söz konusu sağlık sorunlarıyla mücadelede Sağlık Bakanlığı, tütün kullanımını azaltmak ve toplum sağlığını korumak amacıyla “Dumansız Türkiye” kampanyasını hayata geçirmiştir. Bu kampanya temelinde hazırlanan “Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı 2024-2028” ile tütün kullanımının azaltılması ve genç nesiller başta olmak üzere toplumun tüm kesimlerinin korunması hedeflenmektedir. Plan kapsamında, halk sağlığına yönelik etkin programlar geliştirilmekte ve uygulanmaktadır. 2025 yılı içerisinde gerçekleştirilen iller arası çapraz denetimler neticesinde 40.266 denetim yapılmış; 3.718 tütün kullanımı ihlali tespit edilmiştir.
671 Sigara Bırakma Polikliniğinde Kapsamlı Hizmet
Sigara bırakma konusunda destek sağlamak amacıyla Sağlık Bakanlığı, ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı ve yaygın sigara bırakma poliklinikleri ile hizmet vermektedir. 2009 yılında yalnızca 62 poliklinik ile başlayan hizmetler, 2025 yılı Haziran ayı itibarıyla 671 sigara bırakma polikliniğine ulaşarak önemli bir yaygınlık kazanmıştır. Bu poliklinikler ve danışma hattı entegre şekilde çalışarak, sigara bırakma sürecindeki bireylerin her aşamada desteklenmesini sağlamaktadır.
Ek olarak, sigara bırakma tedavisinde kullanılan ilaçlar 2011 yılından itibaren Sağlık Bakanlığı tarafından temin edilmekte ve uygun görülen hastalara ücretsiz olarak sunulmaktadır. 2025 yılında bu destekten 72.752 kişi faydalanmıştır.
Başvurularda %85 Artış ve Toplumsal Farkındalık Kampanyası
Sağlık Bakanlığı, tütün kullanımının zararlarına dikkat çekmek ve sigara bırakmaya teşvik etmek amacıyla 20 Mayıs-10 Temmuz tarihleri arasında “Sigarayı Bırak, Hayatını Değiştir” temalı kapsamlı bir farkındalık kampanyası düzenlemiştir. Bu süreçte tütün kullanan 188.760 kişiyle temas kurulmuş, 168.601 kişi sigara bırakma polikliniklerine yönlendirilmiştir. Kampanya sayesinde 2024 yılının aynı dönemine kıyasla poliklinik başvurularında %85 oranında artış sağlanmıştır.
Kamu Kurumlarına Yönelik Yerinde Danışmanlık Hizmeti
Sağlık Bakanlığı, kamu kurumlarında sigara bırakma konusunda danışmanlık hizmeti vermek üzere “Yerinde Sigara Bırakma Danışmanlığı Hizmeti“ni başlatmıştır. İlk etapta Bakanlık Bilkent Yerleşkesi, İçişleri Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ve Tarım ve Orman Bakanlığı’nda uygulanan hizmetin yaygınlaştırılması için çalışmalar devam etmektedir.
Çevrim İçi Sigara Bırakma Poliklinik Hizmeti
Özellikle çeşitli nedenlerle fiziksel olarak sağlık kurumlarına başvuramayan bireylerin sigara bırakma sürecine destek olmak amacıyla Sağlık Bakanlığı tarafından çevrim içi sigara bırakma poliklinik hizmeti de sunulmaya başlanmıştır. Bu dijital hizmetin yaygınlaşması ve erişimin artırılması için teknolojik altyapı ve farkındalık çalışmalarına hız verilmektedir.
Sağlık Bakanı’nın Kampanya Mesajı
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sosyal medya hesabından “Dumansız Türkiye” kampanyasına ait kamu spotunu paylaşarak, “Tütünle Mücadelede 16. Yıl. Geleceğimizin teminatı çocuklarımız için, daha sağlıklı yarınlar için, hep birlikte daha güçlü, dumansız Türkiye” ifadeleriyle toplumu sigara karşıtı mücadelede birlik olmaya davet etmiştir.
