CHP’nin 38. Olağan Kurultayı’nda Özgür Özel’in genel lider seçilmesinin akabinde, kimi delegeler ve Lütfü Savaş usulsüzlük argümanıyla dava açtı. Dava kapsamında kurultayın iptali, Özel’in misyonuna son verilmesi ve Kılıçdaroğlu’nun tekrar misyona iadesi talep edildi. Özgür Özel’in 6 Nisan’da düzenlediği harikulâde kurultay da davaya eklendi. “Mutlak butlan” tabiri resmi kayıtlara girdi. Mahkeme süreci devam ederken, Parti Meclisi ve Yüksek Disiplin Kurulu üyeleri müdahillik talebinde bulundu. Kılıçdaroğlu, partinin kayyuma teslim edilemeyeceğini vurgularken, Özgür Özel de “CHP dimdik ayakta” iletisi verdi.
4 İHTİMAL ÖNE ÇIKIYOR
Bugün görülecek olan 38. Olağan Kurultayı’nın iptali istemiyle açılan davada “mutlak butlan” kararı, kayyum atanması, davanın ertelenmesi yahut istemin reddedilmesi ihtimalleri var.
DURUŞMA BAŞLADI
CHP’nin 38. Olağan Kurultayı ile 21. Fevkalâde Kurultayı’nın iptaline ait dava süreci, bugün Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde devam ediyor. Saat 10.00’da başlayan duruşma, davanın üçüncü celsesi olarak görülüyor.
KARAR BUGÜN ÇIKABİLİR
CHP’den ihraç edilen eski Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfü Savaş, delegeler Yılmaz Özkanat, Hatip Karaaslan ve Kamile Bahar Önal tarafından CHP’nin 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde düzenlenen 38. Olağan Kurultayı’nın iptali ve yetkili şuralarının vazifeden uzaklaştırılması talebiyle farklı mahkemelerde açılan davalar, Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesinde birleştirilmişti. Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi, evvelki duruşmada CHP’nin 21. İnanılmaz Kurultayı’na yönelik ihtiyati önlem talebini reddederek, 30 Haziran’daki (bugün) duruşmada kelamlı yargılamaya geçilebileceğine işaret etmişti. Bu durum, bugünkü duruşmada karar çıkabileceği yorumlarını beraberinde getirirken, dava dilekçesinde, evvelki Genel Lider Kemal Kılıçdaroğlu ile önceki Parti Meclisi ve önceki Yüksek Disiplin Kurulu üyelerinin misyonlarına iadesinin zarurî olduğu savları yer almıştı.
KILIÇDAROĞLU DURUŞMAYA KATILMIYOR
Öte yandan son gelen bilgilere nazaran eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ve Lütfü Savaş, duruşma salonuna gelmedi.
MUTLAK BUTLAN TARTIŞMASI
Bugün görülecek davada mahkemenin ‘mutlak butlan’ kavramı uygulayıp uygulamayacağı ise belgisiz. Mutlak butlanın tartışılmasının asıl nedeni ise mahkemenin iptal kararı vermesi hâlinde CHP eski Genel Başkanı Kılıçdaroğlu ve Parti Meclisinin otomatik biçimde idareye dönmeleri, Özel ve mevcut PM’nin ise vazifesini kaybedecek olması. Mutlak butlan tartışmaları hukukçuları da bölmüş durumda. Kimi hukukçular “CHP’de Kılıçdaroğlu’nun seçildiği kurultayda delegelerin iradeleri sakatlandı. Mutlak butlan bu nedenle uygulanabilir. Mahkeme, mutlak butlan tezini yerinde görürse kurultayı iptal ederek, önlem kararı verebilir ve bu durumda Kılıçdaroğlu ile grubu, karar katılaşmadan vazifeye gelebilir” derken, kimi hukukçular ise kurultaylara ait son kelamı Yüksek Seçim Şurasının söyleyeceğine dikkat çekiyor.
SEÇİM ŞURALARI KARAR VERİR
Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi yargıcının bugünkü duruşmada ceza davasındaki yargılamayı bekletici neden olarak değerlendirebileceğine dikkat çeken hukukçular, mahkeme mutlak butlan kararı vermesi durumunda son kelamı Çankaya İlçe Seçim Şurasının söyleyeceğini savunuyor. Bu durumda, Konsey, 30 gün içinde yine seçime götürmeye yönelik süreksiz bir yönetim oluşturabilir. Ancak parti delege yapısında değişikliğe gidilmeden mevcut delegelerle yeni bir seçimli kurultay yaptığı için (21. Fevkalâde Kurultay), Konsey, yeni bir seçime gerek de görmeyebilir. Mutlak butlan uygulanarak iptal kararı verilse dahi, bu kararın istinaf ve Yargıtay etaplarından geçerek nihaileşmesi gerektiğine de işaret ediliyor.
CEZA DAVASI BEKLENEBİLİR
CHP hukukçuları ise ceza davası bitene kadar hukuk davasının bekletilmesi gerektiğini savunuyor. Ceza davasının hukuk davasındaki yargılamayı etkilemese de mahkemenin ceza davasına işaret ederek bekleme kararı alabileceği belirtiliyor.
Hukukçuların yanı sıra evvelki gün, AK Parti’nin YSK’daki temsilcisi Recep Özel de “YSK’nın verdiği kararı asliye ceza mahkemesi ya da ağır ceza mahkemesi bozamaz. Bütün sistem allak bullak olur. Çok çok yanlış olur. Siyasi partilerin davalarında, kongrelerinde yok kararında kabul edilmesi görülmüş şey değil. O kongrelerin seçimle ilgili kısımlarında karar verme süreçlerini, itiraz süreçlerini, mazbatanın verilmesi üzere hususları belirleyen seçim heyetleridir, en son da YSK’dır. Bunların kararlarını ortadan kaldıracak bir karar olamaz. Anayasaya nazaran YSK yetkilidir” demişti.
MUTLAK BUTLAN KARARI İÇİN HAZIRLIK YAPILDI
CHP Genel Başkanı Özgür Özel ve partinin hukukçu kurmayları, yöneticileri, Asliye Hukuk Mahkemesi’nin mutlak butlan kararı alamayacağı ve mahkemenin davayı reddetmesi gerektiği görüşünde. Bu türlü bir karar çıksa bile, eski idarenin karar katılaşmadan partinin başına geçemeyeceği, temyiz etaplarının beklenmek zorunda olduğu savunuluyor.
İstinaf ve Yargıtay evresinin en az iki yıl süreceğini hesaplayan parti idaresi, olağan kurultay sürecini süratle başlatıp, 39. Olağan Kurultayı toplayarak, davayı konusuz bırakma hesabı yapıyor. Parti idaresi mahkemeye de bu talebi iletmeyi planlıyor.
KILIÇDAROĞLU GENEL MERKEZE SOKULMAYACAK
“Hukuken mutlak butlan çıkması mümkün değil” görüşündeki CHP idaresi, davanın “siyasi” olduğunu ve gerisinde da iktidarın CHP’yi “iç karışıklığa sürükleme” hesabının yattığını savunuyor. Yeniden de mutlak butlan çıkması ihtimaline karşı da hazırlık yapıldı. CHP’nin birinci planı, eski genel lider Kemal Kılıçdaroğlu ve yönetiminin parti genel merkezine sokmamak.
Parti idaresi, mahkemeden bu türlü bir karar çıkma muhtemelliğine karşı, genel merkeze takviye veren vilayet liderlerini genel merkeze çağırdı. CHP idaresi, partililerin, örgütün, kamuoyu baskısı nedeniyle partinin başına geçse de yönetemeyeceğini savunuyor. Bir öteki beklenti ise mahkemenin bu duruşmada karar veremeyeceği, savunma için partiye bir mühlet vereceği ve davanın yeni isimli yılın başlayacağı Eylül’e kalacağı tarafında.
MUTLAK BUTLAN NEDİR?
Mutlak butlan, hukukta bir türel sürecin kurulduğu andan itibaren geçersiz sayılması durumudur. Yani, bu çeşit bir süreç hiç var olmamış üzere kabul edilir ve hiçbir türel sonuç doğurmaz. Mutlak butlanla sakat bir süreç, sonradan geçerli hale getirilemez ve herkes tarafından ileri sürülebilir.
Geçersizlik anı: Süreç, yapıldığı andan itibaren geçersizdir.
Düzeltilemezlik: Sonradan geçerli hale getirilemez, yani “ıslah” edilemez.
Herkesçe ileri sürülebilirlik: Süreçten etkilenen herkes, hatta ilgili olmayan bireyler bile mutlak butlanı ileri sürebilir.
Hakimin resen dikkat alması: Mahkeme, bir uyuşmazlıkta mutlak butlan halinin varlığını tabiatıyla (resen) araştırır ve dikkate alır. Tarafların bunu ileri sürmesine gerek yoktur.
Zamanaşımı yok: Mutlak butlan, zamanaşımı yahut hak düşürücü mühletlere tabi değildir. Yani, geçersizlik durumu her vakit ileri sürülebilir.
MUTLAK BUTLAN SEBEPLERİ
Bir türel sürecin mutlak butlanla geçersiz sayılmasına yol açan esas sebepler şunlardır:
- Emredici Hukuk Kurallarına Karşıtlık: Tüzel sürecin kanunun emredici bir kararına muhalif olması. Örneğin, kamu sistemini yahut genel ahlakı ihlal eden kontratlar.
- İşlemin Konusunun İmkansız Olması: Sürecin konusunun başlangıçtan itibaren objektif olarak imkansız olması. Örneğin, “Ay’a arsa satışı” kontratı.
- İşlemin Konusunun Hukuka yahut Ahlaka Alışılmamış Olması: Sürecin konusunun kabahat teşkil etmesi yahut genel ahlak kurallarına muhalif olması. Örneğin, uyuşturucu husus ticareti kontratı.
- Taraflardan Birinin Tam Ehliyetsiz Olması: Süreci yapan taraflardan birinin fiil ehliyetine sahip olmaması (örneğin, ayırt etme gücünden mahrum bir kişinin yaptığı sözleşme).
- Şekil Kaidesine Karşıtlık: Kanunun muhakkak bir tüzel süreç için öngördüğü biçim koşuluna uyulmaması ve bu karşıtlığın mutlak butlanla sonuçlanacağının kanunda açıkça belirtilmiş olması. Örneğin, taşınmaz satış kontratlarının tapuda resmi senetle yapılmaması.
MUTLAK BUTLANIN SONUÇLARI
Mutlak butlanla sakat bir süreç, hiçbir tüzel sonuç doğurmaz. Bu, daha evvel yapılmış olan edimlerin iadesi gerekliliğini de beraberinde getirir. Örneğin, mutlak butlanla geçersiz sayılan bir mukavele uyarınca yapılan ödemeler yahut teslim edilen mallar, sebepsiz zenginleşme kararlarına nazaran geri istenebilir.
Mutlak butlan, hukukun temel prensiplerini ve kamu tertibini muhafaza gayesine hizmet eden değerli bir yaptırımdır.
