Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun Banka Blokesi Kararı Resmi Gazete’de Yayımlandı
Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, Yargıtay’ın farklı dairelerinden aynı konuya ilişkin farklı görüşler çıkması üzerine önemli bir karara imza attı. Söz konusu karar, bankaların tüketici kredisi kullanan emeklilerden alacaklarını tahsil etmek amacıyla, emekli maaşlarına onay alınarak bloke koyabilmelerine olanak tanıyor.
Kararda, emekli aylıklarının haczedilemeyeceğine dair kanuni düzenlemelerin icra aşamasındaki işlemlerle sınırlı olduğu ve borçlunun rızasıyla verdiği talimatların geçerliliğinin kabul edilmesi gerektiği vurgulandı. Buna göre, emekli maaşlarının kanunla haczi yasaklanmış olsa da, borçlunun kendisi tarafından önceden verilen muvafakat ile banka, maaş hesaplarında bloke koyabilecek.
Kararın Detayları ve Gerekçeleri
Kararda, kanunların emekli maaşlarının icra yoluyla haczini yasakladığı, ancak bu yasağın tarafların karşılıklı rızasıyla yapılan sözleşmelerde dar yorumlanması gerektiği ifade edildi. Borçlunun, kredi sözleşmesi çerçevesinde banka nezdindeki emekli maaşı hesabından borcunu ödeme talimatı vermesi durumunda, bu talimatın geçersiz sayılmasının mümkün olmadığı belirtiliyor.
Kararda şu ifadeler yer aldı:
“Kanuni düzenlemeler borçlunun rızası olmadan emekli maaşlarının haczedilmesini engeller. Ancak borçlu, kendi iradesiyle banka ile yaptığı anlaşmaya uygun şekilde borcunu ödemeyi seçebilir. Bu durum, sözleşme serbestisi ve ahde vefa ilkelerine uygundur. Emeklinin başka bir gelir veya teminatı yoksa, banka karşısında korunması gereken tüketici pozisyonu göz önüne alınarak, borcun maaş hesabından tahsil edilmesi mümkündür.”
Büyük Genel Kurul, tüketici kredisi nedeniyle verilen onay ve muvafakatların, henüz icra aşamasına gelinmeden emekli maaşına bloke konulmasına imkan tanıdığına hükmetmiştir.
Mahkeme Kararına Yönelik Muhalefet Şerhleri
Oy çokluğuyla alınan karara karşı beş ayrı muhalefet şerhi kaleme alınmıştır. Muhalefet üyeleri, kararın bazı yönlerine itiraz ederek farklı görüşler ortaya koymuştur.
- Bir muhalif görüşe göre, doğmamış ve muaccel olmamış haklardan vazgeçmenin evrensel hukuk ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilmiştir. Emekli maaşları aylık olarak muaccel olduğundan, henüz doğmamış maaşlar üzerine bloke konulmasına onay verilmesinin geçersiz olduğu savunulmuştur.
- Bloke kavramının kanunda yer almaması ve bankalarca yaratılması, bu uygulamanın hukuki dayanağını zayıflattığı ifade edilmiştir. Bankalara cebri icra yetkisi tanıyan bu uygulamanın kamu düzenine aykırı olduğu vurgulanmıştır.
- Başka bir muhalefet şerhinde, “haciz” teriminin yasal bir kavram olduğu ve devlet organları aracılığıyla mal varlığının kısıtlanmasını ifade ettiği, buna karşın “blokaj” kavramının yasal olmadığı ve doğrudan el koyma yetkisi verdiği belirtilmiştir. Emekli aylıklarına haciz yasağının, bankalarca “blokaj” tabiriyle aşılmaya çalışıldığına dikkat çekilmiştir.
- Bir diğer muhalefet şerhinde, bankaların icra süreci başlamadan önce kredi sözleşmelerinde alınan muvafakatlara dayanarak emekli maaşlarına bloke koymasının hukuka aykırı olduğu vurgulanmıştır. Emeklinin temel geçim kaynaklarına doğrudan el konmasının kabul edilemez olduğu ifade edilmiştir.
- Mahkemelerin, yasa koyucunun açık yasaklarına uyması gerektiği ve hakimin yasa koyucu yerine geçemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda içtihatların da yasal düzenlemelerle uyumlu yorumlanması gerektiği savunulmuştur.
Sonuç
Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, tüketici kredisi kullanan emeklilerin maaşlarına banka tarafından bloke konulabilmesi konusunda önemli bir emsal karar vermiştir. Ancak karar, muhalefet şerhleriyle birlikte değerlendirilerek, hem tüketicinin korunması hem de banka alacaklarının tahsili arasında hassas bir denge gözetilmesi gerekliliğini göstermektedir.
