Kene Isırıklarında Aceleci Müdahaleden Kaçının: Vücuttaki Keneye Zarar Vermek Tehlikeli Olabilir!
Yaz aylarında doğa ile iç içe geçirilen zamanların artmasıyla birlikte, kene kaynaklı Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) vakalarında da belirgin bir yükseliş gözlemlenmektedir. Uzmanlar bu hastalığın ölümcül seyredebilme potansiyeline sahip olduğunu vurgulamaktadır.
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Nedir ve Nasıl Bulaşır?
KKKA, Bunyaviridae ailesine ait Nairovirüs türü bir virüsün neden olduğu, zoonotik karakterde bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalığın belirtilerini şu şekilde sıralanmaktadır: ateş, halsizlik, iştahsızlık, kas ve baş ağrıları, bulantı, kusma, ishal ve ileri vakalarda kanamalar.
Virüsün doğal rezervuarı yabani hayvanlar ve keneler olup, keneler aracılığıyla tavşanlar, bazı kuş türleri, kemirgenler ve çiftlik hayvanlarına (sığır, koyun vb.) bulaşabilmektedir. Ancak, keneler hayvanlarda hastalık oluşturmaz, asıl risk insanlardadır.
Çiftlik Hayvanlarıyla Temas ve Diğer Bulaşma Yolları
KKKA virüsü, temel olarak virüs taşıyan kenelerin ısırması ile bulaşmakla birlikte, virüs taşıyan çiftlik hayvanlarının kan ve doku teması yoluyla da insanlara geçebilir. Bu nedenle, çiftlik hayvanlarıyla yakın temasta bulunanlar, veterinerler, kasaplar ve sağlık personeli yüksek risk grubundadır. Evcil hayvanların ısırma veya tırmalama yoluyla bulaşma riski ise oldukça düşüktür.
Hastalığın Klinik Seyri ve Riskleri
Virüsün ısırık yoluyla bulaşması halinde belirtiler genellikle 1-3 gün içinde, kan ve doku temasıyla bulaşmada ise 3-13 gün arasında ortaya çıkar. Hastalık, ateş, halsizlik, kas ağrıları, iştahsızlık, bulantı, kusma ve ishal gibi genel enfeksiyon belirtileriyle başlarken, ilerleyen dönemlerde cilt altında, diş eti, burun, mide ve bağırsaklarda kanamalar görülebilir. Ağır vakalarda şuur değişikliği, böbrek yetmezliği, koma ve ölüm riski bulunmaktadır. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi’nin ölüm oranı yaklaşık %10 civarındadır.
Kene Vücuttan Nasıl Çıkarılmalı?
Vücuttaki kene çıkarılırken asla zorlanmamalı, öldürülmemeli veya patlatılmamalıdır. Doktorlar, kenenin deriyle bağlantı noktası cımbızla dikkatlice ve yavaşça sağa sola oynatılarak çıkarılması gerektiğini belirtmektedir. Üzerine sigara basmak ya da kolonya, gazyağı gibi kimyasal maddeler dökmek kenenin kasılmasına sebep olarak virüsün hızla vücuda geçişini kolaylaştırabilir. Çıkarılan kene sonrası ısırık bölgesi su ve sabunla temizlenmeli, antiseptik uygulanmalıdır. Eğer kene çıkarılamıyorsa, en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Korunma Yöntemleri ve Öneriler
- Riskli alanlara giderken mutlaka vücudu örten, açık renkli kıyafetler tercih edilmelidir.
- Pantolon paçaları çorapların içine alınmalı ve oturulacak alanlara açık renkli örtüler serilmelidir.
- Hayvanların üzerindeki kenelerle veya hayvanların kan ve idrarıyla çıplak elle temastan kaçınılmalıdır.
- Doğadan döndükten sonra, özellikle diz arkası, koltuk altları, kulak arkası, ense, saç dipleri ve kasık bölgeleri başta olmak üzere tüm vücut dikkatlice kontrol edilmelidir.
Sağlık Bakanlığı verilerine göre, ülkemizde KKKA vakalarında belirgin bir artış gözlenmemekle birlikte, bu önlemler hastalıktan korunmak için kritik önem taşımaktadır. Şu anda hastalığa karşı etkinliği kanıtlanmış bir aşı bulunmamaktadır ancak aşı geliştirme çalışmaları devam etmektedir.
